Beslenme başlı başına özen isteyen bir konu. Çünkü vücudumuzun yenilenmesi, büyümesi ve sağlıklı olarak hayatını sürdürmesi için yaşımıza, cinsiyetimize ve hareketliliğimize bağlı olarak farklı beslenmemiz gerekiyor. Bir de mevsimsel sıcaklık farklılıkları göz önüne alındığında çeşitlilik artıyor. İşte bahar aylarını geride bırakıp sıcakların kendini hissettirdiği şu yaz günlerinde kıştan farklı beslenmeye başlamamız gerektiği gözüküyor. [1]
Yaz mevsimi yaklaştıkça insan yaz meyvelerinin hayalini kurmaya başlar. “Ay sulu sulu karpuzlar,erikler, şeftaliler” der durur baharda insan. Her ne kadar artık her mevsim her meyve heryerde bulunabilirse de ben mevsiminde tüketmeyi tercih ediyorum. Çünkü mevsimi dışında tüketilen sebze meyvelerin bahsedilen faydalrının hiçbiri vucuda katkı sağlamaz. Allah cc. yazın serinletici kışın ısıtıcı etkisiyle mevsimine uygun gıdalar yaratmış mevsiminde tüketilemesini istemiştir.
Sebze ve meyve tüketimi ile kalp – damar hastalıkları, bazı kanser türleri, inme, diyabet, Alzheimer hastalığı, katarakt ve yaşla ilintili fonksiyonel kayıp riskinin azalması arasında kuvvetli bir ilişki vardır. Yaz aylarında artan sebze ve meyve çeşitlerinden yararlanmak gerekir. Dünya Sağlık Örgütü günde 5 – 9 porsiyon sebze ve meyve tüketilmesini önermektedir. [2]
Kalp hastalıkları ve kansere karşı koruyan üzümü bol bol tüketmelisiniz. Sindirimi ve bağırsakların çalışmasını düzenlemesinin yanı sıra sinirleri yatıştırıcı özelliği de var. Yeşil üzüm (koruk), ishali durdurur, bağırsaklardaki yaraları kapatır, sedef virtigo hastalıklarına iyi gelir. Karaciğeri temizler, hamilelikte bol miktarda üzüm yenmesi gerekir.Üzüm annenin vucudunda biriken maddeleri dışarı atarak bulantısını giderir. Üzüm dalından koparıldıktan sonra ne kadar erken yenirse o kadar şifalı olur.Şimdi asmalara ve kurutulmuş üzümlere yapılan ilaçlamalar sağlık için tehlike oluşturmaktadır.
İçindeki beta karoten adlı madde hücrelere saldıran molekülleri kontrol altına alarak, kanseri önler. Ayrıca A, B1, B2, C vitaminleri ve kalsiyum bakımından zengin olan kayısı bağırsakların çalışmasına yardımcı olur. Kansızlığa karşı çok iyidir.kanseri önler,ruhi sıkıntılarda bolca taze veya kuru kayısı yemek sakinlik verir.
A ve C bakımından çok zengin bir meyve. Cildi güzelleştiriyor ve tok tutuyor. Bağırsakları çalıştırır.Balgamı artırır. Hazmı kolaylaştırır.
Metabolizmanın normal çalışması için gerekli maddeler, organic asitler ve bol miktarda vitamin içeren çileğin mucizevi özellikleri olduğu tesbit edilmiştir. Yüksek oranda da C vitamini içeriğine sahiptir.Çileğin şifasından faydalanmak için çilek hiçbirşeyle karıştırılmadan yenmelidir.Sadece mevsiminde toplanan ve dağ çileği iyileştirici özelliktedir.
Kütür kütür ekşi ekşi yeşil erik bana dedemin erik ağaçlarını hatırlatır. O zamanlar ağaçlardan toplarken şimdilerde parayla almak ağır gelse de yemeden duramıyoruz eriği. Mayıs başı ve Haziran ortası sezonudur daha sonra yaz sonunda kadar yerini yumuşak erik türlerine bırakır. Bolca sodyum içeriyor. Tuz ile tüketildiğinde faydadan çok zarar getirebilceğini unutmayın ve günde 5 gramdan fazla tuz tüketmeyin. Bu meyve özellikle sindirim sistemi rahatsızlığı çekenlere önerilir.

Yazın ortasında yani Temmuz ve Ağustosta yol kenarlarında dikenler arasında gördüğümüz minik kırmızı meyveler aslında olanları “süper antioksidan depoları”olarak adlandırmak da mümkün. Antioksidan özelliğiyle damar içi iltihaplanmalarında oldukça etkili. Dikenler arasında ulaşması oldukça zor ve zahmetli bu meyveyi görürseniz kaçırmayın derim…
Vucudu zehirlerden temizleyen kıymetli bir meyvedir.Kolestrolu düşürür. Zayıflatıcı etkisi vardır. Potasyum bakımından çok zengin olan bu nefis meyveyi çocukken kulağına küpe yapmayan yoktur herhalde. Faydaları ise çok büyük. Kanı temizliyor, vücudun sıvı dengesini sağlıyor, gut hastalığına ve damar sertliğine iyi geliyor. idrar söktürücü özelliği de olan kiraz, sapları kaynatılarak çay olarak içilebildiği gibi, aynı zamanda komposto ve meyve suyu olarak da tüketilebiliyor. Kirazın şifalı etkisini görmek isteyenler sabah ve öğle vakti yarım ile bir kilo arasında kiraz yiyip, başka bir şey yememelidir. [3]
Kansızlığa çok iyi gelir.Damarları yumuşatır. İç dış kanamalar ile bu sebeple meydana gelecek felçleri önler. Karadut bağırsak iltihabına iyi gelir. Aç karnına yenilen beyaz dut bağırsak kurtlarının düşürülmesini sağlar.
Hadis-i Şerifte “yemekten önce kavun, karpuz yemek şifadır.”buyrulmuştur.
Yrd . Doç . Dr. Betül Çiçeğ’e göre, karpuzun içerdiği bol miktardaki potasyumun da insan sağlığı açısından son derece faydalıdır. Potasyum, böbreklerin daha iyi çalışmasını ve böylece böbrekler tarafından vücuttan sodyumun atılmasını hızlandırır. Fazla sodyumun vücuttan atılması sonucunda da kan basıncı dengelenir, kalp işlevleri düzenlenir ve kalp krizi riskini azaltılır.[4]
Kapruz yemekten önce, yemekle beraber veya yemekten sonra yenebilir.
Çekirdekleriyle beraber yendiğinde kanı temizler, idrarı çoğaltır, şişkinlikleri giderir, bağırsakları çalıştırır, yaraları kapatır, cildi ve saçları parlatır.
Tatlı, sulu ve olgun bir karpuz seçmek için kabuğunun renginin parlak değil, mat olmasına ve tırnakla hafifçe kazındığında yeşil kısmının kolayca çıkmasına, toprağa oturan kısmının renginin açık sarı olmasına dikkat edilmesi gerekir.Böbrek ve mesane taşlarını eritip düşürmek için karpuzun içi yenildikten sonra kabuğunun suyu sıkılarak içilir.[5]
Bu kadar faydalı olan karpuz artık eski karpuz değil, karpuzlara aşılanan bal kabak geniyle bal kabak tadında ve şeklinde karpuzlar piyasada geziyor. İstanbul Yaş Meyve-Sebze ve Bostan Komisyoncuları Derneği (İSMEYDER) Genel Koordinatörü İbrahim Yanığ’a göre, son 3-4 yıldır kullanılan kabak aşısının son dönemlerde çok fazla yaygınlaştı. Kabak aşısı ile 1 ton ürün alınan bahçeden 2 ton ürün alınır hale geldiğini ifade eden Yanık, “Bu hem iktisadi hem de tüketicinin ağızının tadını kaçıran iki problem doğurdu. Arz fazlası olunca fiyatlar aşağıya düştü ve üreticiler sıkıntı yaşamaya ve tepki göstermeye başladı. Diğer taraftan tüketici de kestiği karpuzda karpuz tadını bulamadı. Kabak aşılı karpuzlarda karpuz tadı olmadığı gibi kayış çiğniyor hissi vermesinden dolayı insanlar karpuz tüketimini durdurdu” dedi. [6]
Bunun için karpuz alırken şeklinin uzun karpuz şeklinde olanlarını seçmeye gayret etmek gerekir.
Hadis-i şerifte, “meyve yediğinizde kavun ve karpuz yiyin , çünkü o cennet meyvesidir ve bin nimet ve bin rahmet içerir.Onu yemek,her hastalığı giderir” buyrulmuştur. Doğumdan önce yenmesi doğumu kolaylaştırır.[7]
İçeriğinde potasyum, C ve A vitaminleriyle çinko bulunan kavunun vücudumuza o kadar çok faydası var ki! Sinirleri yatıştırıyor, uyku veriyor, kanı temizliyor, damar tıkanıklığını engelliyor, verem, damla hastalığı, kansızlığa ve yanıklara iyi geliyor. Ayrıca bağırsakların çalışmasına son derece yardımcı oluyor.En şifalı kavun en yakın bostandan ,yeni koparılmış ve genetiği değiştirilmemiş kavundur.
Bileşiminde bol miktarda su var. Potasyum bakımından da çok zengin. Kirazla aynı yapıda olmasına rağmen sapı biraz daha uzun ve içerisindeki asit konsantrasyonu diğer meyvelerden daha yüksek olduğu için tadı daha ekşi. Fazla tüketildiğinde midede ekşime ya da yanma yapabilir. Ancak kararında tüketilirse vücudun sıvı dengesini sağlıyor. [8]
Türkiye’de Ege Bölgesi’nde yetişen, çekirdekli ve bal gibi tatlı bir meyve. Kuru ve yaş olarak tüketilen bu meyvenin bağırsakları çalıştırıcı etkisi var. Bu yüzden zayıflama diyetlerinde rahatlıkla tüketilebilir. Ancak kalorisi hayli yüksek. Vitamin A, C, folikasit ve çok az demir içeriyor.
Başta kanser, kalp hastalıkları, sindirim sistemi hastalıkları gibi bir çok hastalığın önlenmesinde, kan şekerinin düzenlenmesinde, kabızlık gibi hastalıkların engellenmesinde büyük rol oynayan meyve ve sebzeleri mevsiminde bol bol tüketelim.Yaz mevsiminde yaz meyvesi,kış mevsiminde kış meyvesi yiyerek sağlık bulalım İnşAllah…
Büşra Yaz ÖKTEN
[1] http://www.anneoluncaanladim.com/11/saglik-guzellik/1212/yazin-dogru-beslenmenin-puf-noktalari
[2] http://www.doktorsitesi.com/yazi/2873/Yaz-Aylarinda-Beslenme?a_id=84
[3] Ahmet maranki,şifalı bitkiler,sy.281
[4] http://www.porttakal.com/haber-yaz-mevsiminde-en-faydali-meyve-karpuz-45158.html
[5] Aidin Salih,Gerçek Tıp,sy.87
[6] http://ekonomi.haberturk.com/ekonomi/haber/82319-karpuz-kabak-tadi-veriyor
[7] Aidin Salih,gerçek tıp,sy.103
[8] http://www.hekimce.com/index.php?kiid=2385