The Lemon Tree (Limon Ağacı)

Kullanıcı Oyu:

/ 2

View Comments

YAZAR: Sandy Tolan

Zaman zaman bütün dehşetiyle gündemimize gelip otursa da, çoğu zaman unuttuğumuz, bazen ise duymaya alıştığımız bir kaç haberden biri olarak varsaydığımız ama başladığı günden beri, yaşayanları için büyük bir yara olan, bitmez tükenmez bir savaşın öyküsü Limon Ağacı. Birileri için yarım kalmış ve özlemi çekilen, diğerleri için ise yeni başlayan ve ümit veren hayatların öyküsüdür aynı zamanda…

Osmanlı padişahı 2. Abdülhamid`e Filistin topraklarını satmayı teklif eden Yahudiler, umduklarını bulamayınca, çareyi imparatorluğu çökertmekte, hatta haritadan tamamen silmekte ve Filistin`i ellerinden kolaylıkla geri alabilecekleri bir idareye teslim etmekte bulurlar. Planlar, hesaplar buna göre yapılır ve oyun sahneye konulur.

Filistinli Arapların, biraz maddi sıkıntıdan, daha çok İngilizlerin oyununa gelerek kendi topraklarını Yahudilere satmaları, kendilerinin dahi tahmin edemeyecekleri felaketlere sebep olur.

Ama geri dönülmesi çok zordur artık. En katı kalplilerin dahi yüreklerini sızlatacak bir zulümle evlerinden kovulan, kendi topraklarında bir yabancı ve göçmen durumuna düşürülen, sürgün edilen müslüman Araplar, aç ve susuz bırakılan çocuklar, evsiz insanlar ve yıllarca sürecek ve bugün hala devam eden katliamlar…

Öyküye konu olan Bashir ve ailesi; Filistin`in köklü ve saygın bir ailesidir. Kendilerine El- Ramla da güzel bir ev yaparlar ve bahçesine de bir limon ağacı dikerler. Fakat 1948'de israil ordusunun El-Ramla`yı istila etmesiyle, bir daha dönmemek üzere evlerini terkederler. İsrail boşalan evlere Avrupa`dan Nazi zulmünden kaçan ve kendilerine sığınacak bir ülke arayan Yahudi aileleri yerleştirir. İsrail artık Yahudilerin hayalini bile kuramayacakları cennetleridir. Bu tarihten itibaren bahçesinde limon ağacı olan ev ise Bulgaristan`dan Filistin`e gelen Dalia ve ailesinindir…

Yahudilere göre Araplar evlerinden zorla çıkarılmamıştır (!), daha İsrail ordusu gelmeden Araplar kendi istekleri ile çıkmışlarıdır (!) ve bütün Yahudiler de bu yalana inanmıştır. Hatta okuldaki tarih kitaplarında bile, Filistinlilerin masalarındaki çorbalarının dumanı tüterken evlerini terk ettikleri ve ne kadar korkak oldukları anlatılmaktadır.

Ama Filistin`de anlatılan da yaşanılan da tamamen farklıdır; onlar evlerinden zorla çıkarılmış, ellerine sadece bir kaç eşya alarak bir daha dönmemek üzere göçmen kamplarına yerleştirilmiş bir ekmeğe, bir kırıntıya muhtaç duruma düşürülmüşlerdir. İsrail askerlerinin, mülteci kamplarında terörist (!) olduklarını iddia ederek, çocukları, kundaktaki bebekleri hatta yürüyen her canlıyı, eşekleri bile öldürdüklerine şahit olmuşlardır.

Aslında İsrail devletinin kurulması ve Filistinli Arapların evlerinden yurtlarından edilmesinden önce, Osmanlının ve ne de Arapların Yahudi ırkıyla veya Yahudilikle hiç bir problemi olmamıştır. Her ne olduysa Yahudilerin Filistin topraklarına yerleşmeleri ve Filistinli Araplara eza ve cefa etmeye başladıktan sonra olmuştur. Yazar Sandy Tolan, bu noktaya dikkat çekerek aslında iki tarafın insancıl yönlerini ortaya çıkarma çabası içindedir. Tıpkı tarihte, Osmanlı'nın İspanya`dan kaçan Yahudilere kucak açması ve onların insan olma nokta-i nazarından olaya bakması gibi.

Kitap açıkça İsrail veya Filistin`den yana gözükmezken, olaylar yorumsuz olarak tarihi olaylar ve şahitlerinin ağzından anlatılır. Olaylar yoruma gerek bırakmayacak kadar açıktır. Herkes susar, tarih konuşur.

Kitap, bir evin iki aileyi, gerçekte iki toplumu nasıl birleştirdiğini gerçek şahısların yaşadıklarını, olayların tarihi seyri içinde yarı hikaye, yarı belgesel şeklinde anlatır. Okuyucu, yerini ve tarafını anlatılanlarda bulur. Yolları bir evle kesişen iki aile, aslında kesişen bir tarih ve bir gelecek ortaya çıkarılmaya ve anlatılmaya çalışılır. Limon Ağacı`nın, İsrail- Filistin sorununa ve barışına katkıda bulunacak bir ümide dönüşmesine vurgu yapılır.

Kitabın çok büyük yankı uyandırdığı muhakkak. Ama bu yankı kalıcı mı yoksa geçici mi olacak, bunu önümüzdeki günler gösterecek…

Rabia YENER